Το σπήλαιο της Ειλείθυιας βρίσκεται σε απόσταση 10 περίπου χιλιόμετρα Ανατολικά από το Ηράκλειο (Παλιά Εθνική Οδός), στρίβοντας δεξιά το χωριό Σταυρωμένο σε ένα περίπου χιλιόμετρο.

H Ειλείθυια ήταν η θεά που προστάτευε τις γυναίκες κατά τη διάρκεια του τοκετού. Το σπήλαιο αυτό ήταν ο σπουδαιότερος τόπος λατρείας της θεάς, κόρης του Δία και της Ήρας, που την γέννησε, σύμφωνα με την μυθολογία, σε αυτό εδώ το σπήλαιο. Τα αρχαιολογικά ευρήματα μαρτυρούν συνεχή χρήση του σπηλαίου από την Νεολιθική εποχή, έως τους Παλαιοχριστιανικούς χρόνους, με εντονότερη χρήση κατά τη Νεολιθική, τη Μινωική και την Ρωμαϊκή εποχή. Οι έρευνες στο σπήλαιο ξεκίνησαν το 1885 από τον αρχαιολόγο Iωσήφ Xατζηδάκη και συνεχίστηκαν από τον διαπρεπή έλληνα αρχαιολόγο Σπύρο Mαρινάτο κατά τα έτη 1929-1938. Από τα σημαντικότερα μνημεία του σπηλαίου είναι ο ναός της Ειλειθυίας (Σπήλαιο ή Σπέος Eιλειθυίας) σε ένα χώρο μήκους περίπου 65 μέτρων με είσοδο από την Ανατολή και η λεγόμενη «πλατεία των Βωμών», ακριβώς έξω από το σπήλαιο, όπου εντοπίσθηκαν και κτίσματα του 14ου και 13ου αιώνα π.Χ. που κατά τον Μαρινάτο ήταν οι κατοικίες των ιερέων.

Η είσοδος στο σπήλαιο είναι δυνατή μόνο μετά από προηγούμενη συνεννόηση με τους φύλακες του αρχαιολογικού χώρου στο Ανάκτορο του Νιρού (Είσοδος ελεύθερη, χωρίς εισιτήριο).