Σε απόσταση 3,5 ναυτικά μίλια Νότια-Νοτιοανατολικά από το ακρωτήρι Γούδουρα και 10 ναυτικά μίλια Νοτιοανατολικά από το Μακρύγιαλο βρίσκεται το μικρό και ακατοίκητο νησάκι Κουφονήσι ή Λευκή όπως αναφέρει και ο Πλίνιος, το μεγαλύτερο από μια συστάδα μερικών μικρών νησιών. Όπως έδειξαν και οι ανασκαφές κατά τους Ρωμαϊκούς χρόνους το νησάκι άκμασε πολύ, όπως αποδεικνύει και το θέατρο χιλίων και πλέον θέσεων, που βρέθηκε εκεί. Στο νησάκι υπάρχουν πολύ ωραίες αμμουδερές παραλίες και το μεγαλύτερο μέρος του είναι σκεπασμένο με λεπτή άμο και το τοπίο θυμίζει αφρικανική έρημο. Μέχρι την δεκαετία του 1970 το χρησιμοποιούσαν μόνο σαν βοσκότοπο και δε αναφέρεται κανείς οικισμός στο νησί κατά τα νεότερα χρόνια.
Κατά την αρχαιότητα όμως η Λευκή ήταν σημαντικό σημείο αλιείας σπόγγων και επεξεργασίας της πορφύρας, του γνωστού γαστερόποδου από το οποίο έβγαζαν το γνωστό χρώμα των αρχαίων και των βυζαντινών την πορφύρα. Το νησί είχε και στρατηγική σημασία, λόγω θέσης και διεκδικήθηκε από τους κατοίκους της Ιτάνου και της Ιεράπετρας. Τελικά το κέρδισε η Ίτανος.
Τον 20 ο αιώνα έγιναν ανασκαφές που απέδωσαν εκπληκτικά ευρήματα. Ανάμεσα στα άλλα και ένα λίθινο θέατρο χωρητικότητας 1000 θέσεων και ένας σημαντικός οικισμός που καταστράφηκαν και λεηλατήθηκαν κατά την αρχαιότητα. Επίσης ήρθε στο φως μια μεγάλη έπαυλη από την οποία σώζονται 8 δωμάτια και ένα άλλο σπίτι στον οικισμό με 16 δωμάτια και το σημαντικότερο ίσως όλων των κτιρίων που είναι ένα επιβλητικό ρωμαϊκό κτίριο δημοσίων Λουτρών που χρησιμοποιήθηκε από τον 1 ο έως τον 4 ο αιώνα μ.Χ. με εμφανή δείγματα πολυτελούς διακόσμησης.
Ακόμα στο νότιο τμήμα του νησιού βρέθηκε ένας ναός που γλύτωσε και διατηρήθηκε χιλιάδες χρόνια μέχρι το 1920 που καταστράφηκε ολοσχερώς για να κτιστεί ένας σύγχρονος φάρος. Έχουν βρεθεί μεγάλα κομμάτια από το λατρευτικό άγαλμα του ναού και πολλά μικρότερα έχουν εντοιχιστεί στο φάρο.
Τελικά όλο το νησί είναι γεμάτο από ερείπια ανθρώπινης δραστηριότητας που αρχίζει από τους Πρωτομινωικούς χρόνους και φθάνουν μέχρι τα μεταβυζαντινά χρόνια. Στη δυτική ακτή έχουν βρεθεί σπήλαια που έχουν χρησιμοποιηθεί ως ξωκλήσια με εγχάρακτες μορφές αγίων και επιγραφές στην Λατινική γλώσσα.
Οι ντόπιοι αρέσκονται να αποκαλούν το Κουφονήσι τους ως την Δήλο της Κρήτης, λόγω των σημαντικών αρχαιοτήτων που έχουν βρεθεί και εξακολουθούν να βρίσκονται ακόμα.
Η πρόσβαση από τον Άγιο Νικόλαο, ή την Ιεράπετρα γίνεται με νοικιασμένο ή ιδιωτικό αυτοκίνητο ή μοτοσικλέτα μέχρι τον Μακρύγιαλο και από εκεί με εκδρομικό σκάφος (καθημερινά το πρωί). |