Η εξωτική αμμουδερή παραλία Βάι με το μοναδικό φοινικόδασος της Ευρώπης βρίσκεται 94 χιλιόμετρα Βορειοανατολικά από τον Άγιο Νικόλαο και 24 χιλιόμετρα Ανατολικά από την Σητεία. Η ονομασία προήλθε από την λέξη βαγία, ή βάγια που σημαίνει φοίνικας και κλαδιά φοίνικα (π.χ. Κυριακή των Βαΐων). Η ντόπια παράδοση θέλει Άραβες πειρατές, ή Φοίνικες εμπόρους να πετάνε κουκούτσια από χουρμάδες και έτσι να φυτρώνει αυτό το όμορφο φοινικόδασος των 5.000 υπεραιωνόβιων δέντρων σε μια έκταση 60 περίπου εκταρίων, μια πραγματική όαση στο ερημικό τοπίο της Ανατολικής Κρήτης. Η παραλία επηρεάζεται από τους ανέμους, λιγότερο βέβαια από το Παλαίκαστρο, αλλά ποιος νοιάζεται για τον αέρα μπροστά στην τόση ομορφιά του τόπου;

Το φοινικόδασος στον πυκνό του πυρήνα είναι περιφραγμένο και επιτρέπεται η είσοδος καθημερινά όλο το χρόνο από την ανατολή μέχρι την δύση του ήλιου. Η κατασκήνωση απαγορεύεται την νύκτα. Η παραλία είναι καλά οργανωμένη και βραβευμένη με γαλάζια σημαία. Εδώ έχουμε μια από τις λίγες περιπτώσεις που η καλή οργάνωση και προσφορά υπηρεσιών δεν προκάλεσε αλλοίωση και καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος. Υπάρχουν οργανωμένα θαλάσσια σπορ, καφετέριες, εστιατόρια που προσπαθούν να μην προσβάλουν την συνολική αισθητική του χώρου. Πολλοί βέβαια επισκέπτες υποστηρίζουν ότι καλύτερα να μην είχε τίποτα... καμιά ανθρώπινη κατασκευή, όπως μέχρι πριν μερικές δεκάδες χρόνια που δεν υπήρχε ούτε ασφαλτοστρωμένος δρόμος. Το αποτέλεσμα είναι ότι ελκύει πάρα πολύ μεγάλο αριθμό επισκεπτών, αλλά ακόμα το «Αισθητικό Δάσος» στο Βάι αντέχει. Το δάσος βρίσκεται στην απόληξη μιας στενής κοιλάδας που καταλήγει στην περίφημη παραλία και στο εσωτερικό του υπάρχει μια μικρή πηγή καθαρού νερού και ένα μικρό ποταμάκι με πολλές άγριες πανέμορφες πικροδάφνες φυτρωμένες στη κοίτη του.

Η μοναδικότητά του και η αγωνία για την διαφύλαξή του έγκειται όχι μόνο στην ομορφιά του, αλλά και στο γεγονός ότι το είδος των φοινίκων που το σχηματίζουν ( Phoenix theophrasti ) μόνο στο Βάι και στα Κανάρια νησιά σε Ευρωπαϊκό έδαφος κατόρθωσε να δημιουργήσει ολόκληρο άγριο δάσος, το μεγαλύτερο δάσος φοινίκων στην Ελλάδα, αλλά και στην Ευρώπη. Αλλά και ο χώρος γύρω από το φοινικόδασος είναι πολύ ωραίος. Η άμμος σχηματίζει ωραίους αμμόλοφους στην άκρη της παραλίας που βοηθάν τους φοίνικες να αναπτυχθούν. Στα γύρω υψώματα θα βρείτε πολλά αγριολούλουδα και σπάνια φυτά με όμορφα άνθη, ιδίως την άνοιξη, που θα σας καλούν να τα φωτογραφίσετε.

Λόγω της ζέστης οι καλύτερες εποχές για επίσκεψη είναι την άνοιξη και το φθινόπωρο. Φυσικά το καλοκαίρι έχει την δική του ομορφιά, ειδικά στην Ελλάδα και ειδικότερα στην Κρήτη, αλλά να ξέρετε ότι θα έχει και πολλούς, μα πάρα πολλούς επισκέπτες. Το καλοκαίρι η καταλληλότερη ώρα για να το επισκεφτείτε είναι το πρωί πριν τις 11 και το απόγευμα μετά τις 4 ή και 5 η ώρα. Επίσης αν βαδίσετε κατά μήκος της παραλίας προς τα βόρεια θα βρείτε και άλλες μικρότερες παραλίες με ωραίες αμμουδιές και περισσότερο ήσυχες. Τελευταία συμβουλή. Αν δεν θέλετε να νοικιάσετε κάποια ομπρέλα κοντά στη θάλασσα, τότε μπορείτε να καταφύγετε στη σκιά των φοινίκων μέσα στο δάσος, ειδικά το μεσημέρι.

Το συμπέρασμα είναι ότι όποιος επισκεφτεί την Κρήτη και δεν δει το φοινικόδασος στο Βάι θα φύγει με την πικρή αίσθηση ότι δεν είδε... τίποτα! Υπερβολή ίσως, αλλά αληθινό!

Τώρα όσοι «ζαλιστούν» από την ομορφιά του χώρου μπορούν να πάνε μια βόλτα 2 χιλιόμετρα βόρεια μέχρι τον αρχαιολογικό χώρο στον Ίτανο όπου βρίσκεται η αρχαία πόλη βυθισμένη στη θάλασσα, ή αν έχουν μικρό σκάφος μέχρι την νησίδα Ελάσα (3,5 ναυτικά μίλια ανατολικά από το Βάι).