Greekislands.com - Greekhotel.com
www.TravelAgenciesinGreece.com | Travel Agencies in Greece www.ConferenceHotelsinGreece.com | Conference Hotels in Greece www.WinterHolidaysinGreece.com | Winter Holidays in Greece
Πληροφορίες για Διαφήμιση
Πλήρης οδηγός για τις διακοπές σας στη Φολέγανδρο. Το site όπου οι ξενοδόχοι στη Φολέγανδρο συναντούν τους επισκέπτες τους!
Ελλάδα » Κυκλάδες » Φολέγανδρος » H ιστορία της Φολεγάνδρου
Greek version availableEnglish version available
Φολέγανδρος Βίλλες στη Φολέγανδρο
Φολέγανδρος Διαμερίσματα στη Φολέγανδρο
Φολέγανδρος Στούντιο στη Φολέγανδρο
Φολέγανδρος Σουίτες στη Φολέγανδρο
Φολέγανδρος Δωμάτια στη Φολέγανδρο
Φολέγανδρος Οικογενειακά Δωμάτια στη Φολέγανδρο
Φολέγανδρος Μήνας του Μέλιτος στη Φολέγανδρο
Η Φολέγανδρος στους χάρτες Google
Λεπτομερής Χάρτης
Γιατί Φολέγανδρος?
Γενικές Πληροφορίες
Η Ιστορία της Φολεγάνδρου
Πολιτιστικές Εκδηλώσεις
Τα Χωριά
Οι Παραλίες
Φωτογραφίες
Πανοράματα
Slide Show από Φολέγανδρο
Wallpapers από Φολέγανδρο
Αξιοθέατα στη Φολέγανδρο
 PDF οδηγός για τη Φολέγανδρο: En | Gr
Video Clip από Φολέγανδρο
Virtual Tour Φολεγάνδρου
Ξενοδοχεία στη Φολέγανδρο: 
 
Πληροφορίες για την περιοχή: 

H ιστορία της Φολεγάνδρου

Η ιστορία της Φολεγάνδρου αρχίζει σε πολύ παλιές εποχές και συνήθως παρακολουθεί την κοινή ιστορία των Κυκλάδων.

Η πρώτη αναφορά στο νησί γίνεται στην ελληνική μυθολογία, όπου αναφέρεται ότι πρωτοκατοικήθηκε από βοσκούς της Δυτικής Ελλάδας που έψαχναν για βοσκότοπους. Και φυσικά, επειδή οι βοσκοί αυτοί ήταν άντρες, το νησί ονομάστηκε Πολύανδρος. Απόηχος αυτής της πανάρχαιης ονομασίας είναι η μεταξύ των ναυτικών ονομασία του νησιού ως Πολύκαντρο. Ως πρώτους κατοίκους αυτού του τόπου η ιστορία αναφέρει του Κάρες από την Μικρά Ασία.

Σε συνέχεια, η Μυθολογία μας λέει ότι στο νησί ήρθαν οι Μινωΐτες Κρήτες, με οδηγό τους το γιο του βασιλιά της Κρήτης Μίνωα Φολέγανδρο, το όνομα του οποίου πήρε το νησί στους κατοπινούς χρόνους. Είναι γνωστό από ιστορικά κείμενα ότι το νησί αποτελούσε καταφύγιο καταδιωκομένων από την Κρήτη. Από τους μελετητές διατυπώνεται επίσης η εκδοχή ότι η Φολέγανδρος οφείλει το όνομά της στους Φοίνικες. Οι Φοίνικες, ξακουστοί έμποροι στα πρώτα χρόνια της 1ης χιλιετίας π.Χ., χρησιμοποιούσαν το νησί ως αγκυροβόλιο και σταθμό στις εμπορικές τους εξορμήσεις σε όλη την Μεσόγειο και το ονόμαζαν «phelekgundari», όνομα που σημαίνει στη γλώσσα τους «πετρώδης γη», όρος που αποδίδει επακριβώς την μορφολογία του νησιού. ¶λλωστε, «σιδηρά γη», εξαιτίας της τραχύτητας του εδάφους της την αποκαλεί και ο αρχαίος συγγραφέας ¶ρατος.
Mεγέθυνση φωτογραφίας
μεγέθυνση φωτογραφίας μεγέθυνση φωτογραφίας μεγέθυνση φωτογραφίας

Τα αρχαιολογικά ευρήματα, κυρίως επιγραφές, επιβεβαιώνουν την εποίκιση του νησιού από τους Δωριείς που στα τέλη της 2ης χιλιετίας π.Χ. κατέκλυσαν τον Ελλαδικό χώρο. Τον 5ο π.Χ. αιώνα το νησί πέρασε στην επικυριαρχία των Αθηναίων που κυριαρχούσαν τότε στο χώρο του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου, παρότι οι κάτοικοί της ήταν Δωρικής καταγωγής. Σε επιγραφή που βρέθηκε στο νησί, αναφέρεται ότι οι κάτοικοι της Φολέγανδρου το έτος 425 π.Χ. πλήρωσαν 2.000 αττικές δραχμές, ως ετήσιο φόρο στους Αθηναίους, ενώ την ίδια εποχή η Σίκινος πλήρωνε μόνο 1.000 δραχμές. Οι δυσμενείς αυτοί όροι της υποταγής του νησιού στην Αθήνα οφείλονται στο γεγονός ότι η Φολέγανδρος δεν προσχώρησε στην Α΄ Αθηναϊκή Συμμαχία το 478 π.Χ., αλλά πολύ αργότερα.

Τα χρόνια αυτά στην Φολέγανδρο λατρεύονταν η θεά ¶ρτεμις η Σελασφόρος και ο θεός Απόλλωνας ο Προστατήριος. Εδώ βρέθηκαν πολλά χάλκινα νομίσματα που χρονολογούνται στους 3ο και 2ο π.Χ. αιώνες και απεικονίζουν από τη μία όψη τους τον Φολέγανδρο και από την άλλη έναν ιερό ταύρο. Μετά το 338 π.Χ. και την νίκη του Φιλίππου επί των Αθηναίων στην Χαιρώνεια, ολόκληρη σχεδόν η Ελλάδα, μαζί με τα νησιά πέρασαν στην κυριαρχία των Μακεδόνων. Μέχρι τα τέλη του πρώτου π.Χ. αιώνα το νησί ήταν υπό την κυριαρχία των Μακεδόνων και των διαδόχων του Μεγάλου Αλεξάνδρου, τον περισσότερο καιρό των Πτολεμαίων. Οι νέοι κυρίαρχοι του νησιού και ολόκληρου του μεσογειακού κόσμου, οι Ρωμαίοι, εγκαινίασαν την συνήθεια να στέλνουν στο νησί καταδικασθέντες σε εξορία, λόγω της απομόνωσής του.

Αργότερα, κατά τους βυζαντινούς χρόνους, η Φολέγανδρος ακολούθησε την τύχη των υπολοίπων Κυκλάδων και το 1204 έπεσε στα χέρια των Ενετών. Για τους χρόνους του Βυζαντίου δεν γνωρίζουμε σχεδόν τίποτα από την ιστορία του νησιού. Μια σημαντική πληροφορία που έφτασε μέχρι τις μέρες μας είναι ότι μέχρι τα μέσα του 17ου αιώνα το νησί αποτελούσε θρησκευτικά Εξαρχία του Πατριαρχείου της Κωνσταντινούπολης και μετέπειτα υπήχθη στην Αρχιεπισκοπή της Σίφνου. Το 1204, μετά την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους σταυροφόρους της 4ης Σταυροφορίας, εμφανίστηκαν νέοι κυρίαρχοι στις Κυκλάδες, οι Ενετοί. Ο Ενετός άρχοντας Μάρκος Σανούδος κυριάρχησε στα περισσότερα νησιά του κεντρικού Αιγαίου και υπήρξε ο ιδρυτής του Δουκάτου της Νάξου ή, όπως το έλεγαν τότε, του Δουκάτου του Αρχιπελάγους, ανάμεσα στις κτήσεις του οποίου ήταν και η Φολέγανδρος.

Ο Σανούδος κυβέρνησε τα νησιά, στα οποία κυριαρχούσε, με σωφροσύνη και πολιτική ανεκτικότητας στο ντόπιο στοιχείο. Επιβεβαίωσε την θρησκευτική ελευθερία των κατοίκων των νησιών και έτσι εξασφάλισε την εκτίμηση και εμπιστοσύνη των αλλόθρησκων και αλλοεθνών υπηκόων του. Ανάμεσα στα άλλα έργα του, έχτισε γύρω από το κυρίως χωριό, από την πλευρά της θάλασσας, ένα κάστρο για τη φύλαξη των κατοίκων από τους κουρσάρους. Το 1269 ο ναύαρχος Λικάριος ανακατέλαβε μερικά νησιά των Κυκλάδων, μεταξύ των οποίων και την Φολέγανδρο, στο όνομα του Βυζαντινού αυτοκράτορα. Το διάλειμμα της βυζαντινής κυριαρχίας διήρκεσε μέχρι το 1307, όταν οι Ισπανοί του Γιαννούλη Δακορόνια κατέλαβαν τα νησιά.
μεγέθυνση φωτογραφίας μεγέθυνση φωτογραφίας μεγέθυνση φωτογραφίας

Το 1464 νέοι κύριοι της Φολεγάνδρου έγιναν οι Γοζαδίνοι, που την κράτησαν μέχρι το 1617, οπότε κυριάρχησαν στο νησί οι Τούρκοι, που τους τελευταίους αιώνες της κυριαρχίας των Δυτικών έκαναν συνεχείς επιδρομές. Η Φολέγανδρος έγινε φόρου υποτελής στον Καπουδάν Πασά, τον Αρχιναύαρχο του Σουλτάνου που είχε υπό την εξουσία του όλα τα νησιά. Τότε η Φολέγανδρος πλήρωνε 1.500 γρόσια φόρο ετησίως. Επειδή στο νησί έβρισκαν ασφαλές καταφύγιο πειρατές που λεηλατούσαν το Αιγαίο, ο Καπουδάν Πασάς Τζανούμ Χότζα επέδραμε το 1715 στο νησί και αφού το λεηλάτησε, εξανδραπόδισε όλους σχεδόν τους κατοίκους του που επέστρεψαν πολύ αργότερα αποδεκατισμένοι. Εκείνη την εποχή οι λιγοστοί κάτοικοι κάλεσαν οικογένειες από τα γειτονικά νησιά, την Κρήτη, την Πελοπόννησο και άλλα μέρη της Ελλάδας να εγκατασταθούν στο νησί , προκειμένου να αυξηθεί ο πληθυσμός του.

Κατά τον 18ο αιώνα το νησί γνώρισε κάποια εμπορική ακμή και υπήρχαν εδώ και ευρωπαίοι πρόξενοι. Επί τέσσερα χρόνια, μετά το 1770, γνώρισε την ρωσική κατοχή και μετά το τέλος του Ρωσοτουρκικού πολέμου ξαναγύρισε στην κατοχή των Τούρκων που έμειναν στο νησί μέχρι το 1821. Η Επανάσταση του 1821 φέρνει την απελευθέρωση του νησιού από τους Τούρκους και την ένωσή του με την υπόλοιπη Ελλάδα. Χαρακτηριστικό της ιστορίας του νησιού, ήταν ότι χρησιμοποιήθηκε κατά την διάρκεια του 20ου αιώνα πάλι ως τόπος εξορίας, πολιτικών εξορίστων, όπως επί Ρωμαιοκρατίας.

Το νησί, όπως και οι περισσότερες περιοχές της Ελλάδας, μέχρι την δεκαετία του 1970 υπέστη μεγάλη πληθυσμιακή αφαίμαξη λόγω της μετανάστευσης. Αλλά τις τελευταίες δεκαετίες η αυξημένη τουριστική κίνηση προκάλεσε κοινωνικές αλλαγές στο νησί. Επειδή όμως η τουριστική ανάπτυξη είναι ήπια, δεν προκάλεσε απότομες αλλαγές, ούτε αλλοίωσε σημαντικά την φυσιογνωμία του τόπου, παρότι αναπτύχθηκαν σημαντικές τουριστικές υποδομές.

Σήμερα η τοπική αυτοδιοίκηση του νησιού, η Κοινότητα Φολεγάνδρου, έχει τη μορφή του μυθικού ήρωα Φολέγανδρου στην επίσημη σφραγίδα της.

 

Η Φολέγανδρος ως τόπος εξορίας από την εποχή των Ρωμαίων έως την Χούντα

Ως τόποι εξορίας, ήδη από την Ρωμαϊκή εποχή, είχαν χρησιμοποιηθεί διάφορα νησιά, κυρίως μικρά και άγονα, στα οποία οι συνθήκες ζωής, καθώς και η πρόσβαση ήταν εξαιρετικά δύσκολες. Αλλά και κατά την διάρκεια του 20ου αιώνα, μέχρι το 1970, πολλές φορές η Φολέγανδρος αποτέλεσε τόπο εξορίας, ή για να είμαστε ακριβέστεροι, τόπο εκτόπισης πολιτικών αντιπάλων της εκάστοτε κυβέρνησης. Υπήρξε τόπος εκτόπισης από το 1919 και εξής για πολλούς αριστερούς, που το 1936 έφταναν τους 200, μεταξύ των οποίων και ο γνωστός συγγραφέας Δημήτρης Χατζής. Μερικές φορές εκτοπίστηκαν στο νησί, όχι μόνο αριστεροί , αλλά και άλλοι πολίτες δημοκρατικών φρονημάτων, όπως ο εκδότης της εφημερίδας «Ελεύθερον Βήμα» Δημήτριος Λαμπράκης που εκτοπίστηκε το 1926, από το δικτατορικό καθεστώς του Πάγκαλου για την συμμετοχή του στην δραπέτευση του στρατηγού Πλαστήρα στο εξωτερικό.

Η πράξη της εκτόπισης ως διοικητικής ποινής, στην αρχή εφαρμοζόταν χωρίς να στηρίζεται σε κάποιο ειδικό νόμο και μόλις το 1924 στηρίχτηκε νομικά, και μάλιστα στον νόμο που είχε ως στόχο την πάταξη της ληστείας και της ζωοκλοπής που τότε παρουσίαζαν έξαρση. Ο νόμος όμως επέτρεπε ταυτόχρονα και την εκτόπιση ατόμων που ήταν «ύποπτα τελέσεως πράξεων αντικειμένων εις την δημοσίαν τάξιν και ασφάλειαν».

Χαρακτηριστικά γεγονότα σχετιζόμενα με την Φολέγανδρο ως τόπο εξορίας και εκτόπισης πολιτικών κρατουμένων αναφέρουμε τα παρακάτω:

Το 1919 μετά την εκδήλωση μιας κρίσης που προκάλεσε διάσπαση της ηγεσίας της ΓΣΕΕ, η κυβέρνηση Ελευθερίου Βενιζέλου συνέλαβε τα 5 καθαιρεθέντα μέλη της διοίκησής της, που ταυτόχρονα ήταν και ηγετικά στελέχη του ΣΕΚΕ, του μετέπειτα ΚΚΕ, και τους εκτόπισε στην Φολέγανδρο. Γεγονός που προκάλεσε την πρώτη πολιτική Γενική Απεργία, που ανάγκασε την κυβέρνηση να τους απολύσει όλους, εκτός από τον «Εβραίο ταραχοποιό», τον Αβραάμ Μπεναρόγια που απολύθηκε από την Φολέγανδρο το 1920, λίγο πριν τις εκλογές του Νοεμβρίου.

Αργότερα, με το περίφημο «ιδιώνυμο» του Bενιζέλου, από το 1928, όσοι πολίτες θεωρούνταν «επικίνδυνοι» για τη Δημόσια Tάξη συλλαμβάνονταν από την αστυνομία και, χωρίς δίκη, μόνο με μια απλή διοικητική απόφαση του αρμόδιου υπουργού, ή και του νομάρχη, αποστέλλονταν για κάποιο χρονικό διάστημα, συνήθως αόριστο, στον τόπο της αναγκαστικής τους εκτόπισης, που πολλές φορές ήταν η Φολέγανδρος.
μεγέθυνση φωτογραφίας   μεγέθυνση φωτογραφίας   μεγέθυνση φωτογραφίας   μεγέθυνση φωτογραφίας   μεγέθυνση φωτογραφίας

Στα χρόνια της μεταξικής δικτατορίας η Φολέγανδρος έχει ξανά το θλιβερό προνόμιο να είναι τόπος εξορίας και εκτοπισμού πολιτικών κρατούμενων, όπως ο Μιχάλης Ράπτης, γνωστότερος στους επαναστατικούς κύκλους της Ευρώπης, ως «Πάμπλο».

Όπως γλαφυρά περιγράφεται σε κάποια έγγραφα του κοινοτικού αρχείου, που πρόσφατα βρέθηκε τυχαία σε μια αποθήκη και εκδόθηκε σε ένα καλαίσθητο βιβλιαράκι, οι εξόριστοι αυτοί ήταν οι πρώτοι ξένοι που είδαν στο νησί οι ντόπιοι. Και οι διηγήσεις των αγαθών Φολεγανδριτών συνεχίζουν να παρουσιάζουν την εικόνα που αποκόμισαν οι ντόπιοι από την επαφή με τους εξόριστους. Οι περισσότερες διηγήσεις μιλούν με σεβασμό για αυτούς τους ανθρώπους που παρ' όλες τις δικές τους δυσκολίες, αν και εξόριστοι, τους βοηθούσαν όσο μπορούσαν στη δύσκολη καθημερινή τους ζωή με συμβουλές, με ιατρική φροντίδα και με άλλα πολλά. Τέλος, πολλές διηγήσεις μεταφέρουν το σαρκαστικό χιούμορ των εξορίστων που έδιναν στα γαϊδουράκια τους ονόματα των χωροφυλάκων που τους κυνηγούσαν στην ιδιαίτερη πατρίδα τους, ή των πολιτικών προσώπων που τους έστειλαν στο νησί για αναγκαστικές «διακοπές».

Πολλές ακόμα ιστορίες υπάρχουν για την τύχη των εξορίστων μετά την κατάληψη της Ελλάδας από τους Γερμανούς τον Απρίλιο του 1941. Κάποιοι Κρητικοί δραπέτευσαν και κατέφυγαν στην Κρήτη όπου ζήτησαν να πολεμήσουν κατά των Γερμανών που ετοίμαζαν την εισβολή για την κατάληψη του νησιού. Οι Ελληνικές αρχές στην Κρήτη τους συνέλαβαν και τους κράτησαν απομονωμένους στα κρατητήρια μέχρι να αποφασίσει κάποιος αρμόδιος τί θα τους κάνουν. Τελικά, όλοι μετά από λίγες ημέρες έλαβαν μέρος στην ηρωική αντίσταση των Κρητικών κατά των εισβολέων.

Μια άλλη ιστορία λέει, ότι μόλις έφτασε στο νησί το πρώτο απόσπασμα των Γερμανών για να καταλάβει το νησί χρειάστηκε κάποιος να τους χρησιμεύσει ως μεταφραστής για να συνεννοηθούν με τις τοπικές αρχές. Τον ρόλο του μεταφραστή ανέλαβε κάποιος από τους μορφωμένους εξόριστους που ήξερε καλά γερμανικά. Φυσικά, η μετάφραση που έκανε στους Γερμανούς έλεγε ότι συνέφερε τους εξόριστους. Έτσι πείστηκε ο επικεφαλής Γερμανός αξιωματικός και έδωσε την άδεια στον έλληνα χωροφύλακα να τους αφήσει ελεύθερους, γιατί ...δεν ήταν επικίνδυνοι για τις αρχές κατοχής.

Έτσι, λίγο καιρό μετά την κατάληψη της Ελλάδας από τα γερμανικά στρατεύματα, με πρωτοβουλία κάποιων πρώην εκτοπισμένων στην Φολέγανδρο που μόλις είχαν επιστρέψει στην Αθήνα, ιδρύθηκε η αντιστασιακή οργάνωση «Εθνική Αλληλεγγύη».

Οι στίχοι ενός αυτοσχέδιου τραγουδιού που σιγοψιθύριζαν οι εξόριστοι του εμφυλίου πολέμου στα τέλη της δεκαετίας του 1940, ανάμεσα στα άλλα έλεγε: «Ικαρία, Φολέγανδρος, Γιούρα και ¶η Στράτης...», περιγράφοντας με αυτόν τον πρωτότυπο τρόπο την ιδιόμορφη γεωγραφία των νησιών της άγονης γραμμής που, εκτός από τόπος κατοικίας των μονίμων κατοίκων τους, χρησιμοποιήθηκαν και ως τόποι εξορίας.

Για τελευταία φορά η Φολέγανδρος χρησιμοποιήθηκε ως τόπος υποδοχής πολιτικών εξορίστων το 1967, οπότε η στρατιωτική δικτατορία της 21ης Απριλίου έστειλε εδώ μεμονωμένους και λιγότερο «επικίνδυνους» αντιπάλους της. Μέχρι το 1970 και οι λίγοι αυτοί εκτοπισμένοι έφυγαν από την Φολέγανδρο, γιατί το στρατιωτικό καθεστώς τους συγκέντρωσε όλους στην Γυάρο, ένα άλλο ερημόνησο, ακατοίκητο και πολύ πιο δύσκολο για την διαβίωση των ανθρώπων.
Το νησί της Φολεγάνδρου   Greekislands.com   Διαμονή σε: