Το Αρχαιολογικό Μουσείο της Σύρου ιδρύθηκε το 1835 και είναι το αρχαιότερο μουσείο της χώρας μας. Από το 1899 στεγάζεται στο Δημαρχείο της πόλης, έργο του περίφημου Ερνέστου Τσίλλερ, στην πανέμορφη πλατεία Μιαούλη στο κέντρο της Ερμούπολης.

Αρχικός πυρήνας του υπήρξε μια αξιόλογη συλλογή αρχαιοτήτων, κυρίως επιγραφών που συγκέντρωσε ο επιφανής παιδαγωγός Ιωάννης Κοκκώνης το 1834. Η πρώτη αυτή συλλογή, στεγάστηκε πρόχειρα στο θαυμάσιο κτίριο του Γυμνασίου της Σύρου, κατόπιν μεταφέρθηκε στο δημοτικό κτίριο στο Νησάκι (1888) και μετά την ανέγερση του νέου Δημαρχείου σε αυτό. Έκτοτε εμπλουτίστηκε με πολλές άλλες συλλογές και μεμονωμένα εκθέματα. Από τις πιο σημαντικές συλλογές είναι η προϊστορική από τις ανασκαφές στον τειχισμένο οικισμό του Καστρίου και στο νεκροταφείο της Χαλανδριανής που ανάγονται στα πρώτα χρόνια της Εποχής του Χαλκού (3η π.Χ. χιλιετία). Η συλλογή των ιστορικών χρόνων προέρχεται από την αρχαία Σύρο και άλλες αρχαίες πόλεις των Κυκλάδων. Τις συλλογές συμπληρώνουν πολλά εκθέματα των Ελληνιστικών και Ρωμαϊκών χρόνων, κυρίως γλυπτά, επιγραφές και επιτύμβιες στήλες.

Από τα σημαντικότερα εκθέματα που πρέπει να προσέξει ο επισκέπτης είναι το «δέπας αμφικύπελλον» ένα σωληνοειδές δίωτο κύπελλο του τέλους της 3ης π.Χ. χιλιετίας με ύψος περίπου 14-15 εκατοστά που προέρχεται από τον οικισμό του Καστριού και το οποίο είναι περίτεχνη μίμηση παρόμοιου κυπέλλου από το Βορειοανατολικό Αιγαίο. Ακόμα η Πυξίδα, ένα αγγείο που το κυρίως σώμα του έχει σχήμα σφαίρας πεπιεσμένης στο κέντρο, δυο εξαιρετικής τεχνικής σωληνωτές κατακόρυφες λαβές, θαυμάσια διακόσμηση και επίπεδο κυκλικό πώμα. Το αγγείο προέρχεται από νεκροταφείο της Χαλανδριανής, χρονολογείται από το δεύτερο μισό της 3ης π.Χ. χιλιετίας και έχει ύψος 7 περίπου εκατοστά. Επίσης από το νεκροταφείο της Χαλανδριανής της ίδιας εποχής προέρχεται το μαρμάρινο ειδώλιο μιας γυναικείας μορφής ύψους 35 εκατοστών, ένα τηγανόσχημο πήλινο σκεύος και άλλα πολλά.