Το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο του Δήμου Καρλοβασίων ιδρύθηκε το 1994. Οι συλλογές και τα αντικείμενα που εκτίθενται καλύπτουν μια χρονική περίοδο που καλύπτει τα τελευταία 30 χρόνια του 19ου αιώνα και το πρώτο μισό του 20ου μέχρι το 1955 περίπου, οπότε άρχισε συνολικά η σύγχρονη ανάπτυξη της Σάμου. Τα εκθέματα προέρχονται τόσο από τον αστικό, όσο και από τον αγροτικό τρόπο ζωής στο νησί αυτά τα χρόνια.

Γνωρίζοντας ότι το Καρλόβασι είχε στις αρχές του 20ου αιώνα μια ακμάζουσα βιομηχανία βυρσοδεψίας και καπνού γίνεται φανερό γιατί στα εκθέματα περιλαμβάνονται πολλά αντικείμενα αξίας και εκλεπτισμένης τέχνης, όπως πορσελάνες, σκαλιστοί περίτεχνοι καθρέπτες, ωραίοι καναπέδες και μια εξαιρετική συλλογή από ενδυμασίες των εκπροσώπων της αστικής τάξης του νησιού. Ταυτόχρονα όμως και η ακμάζουσα ακόμα γεωργική παραγωγή εκπροσωπείται στο μουσείο με τον παραδοσιακό σπιτικό αργαλειό και τα θαυμάσια υφαντά που έχουν βγει από αυτόν, έναν ωραίο σοφρά, μια σκάφη ζυμώματος και πολλά εργαλεία και άλλα αγροτικά σκεύη.