
Aπό την
αρχή της ιστορίας ,
στην Ελλάδα όπως και σε κάθε παραθαλάσσια κοινωνία, αναπτύχθηκαν
οι θαλασσινές τέχνες, η ναυπηγική -ή ναυτιλία τό ψάρεμα. Οι Ελληνες
συνδέθηκαν πάρα πολύ με την Θάλασσα και σύντομα εξελίχθηκαν σε
τεράστια ναυτική δύναμη. Τολμηροί εξερευνητές επισκεύθηκαν με
τα πλοία τους όλο τον γνωστό αρχαίο κόσμο και ανέπτυξαν το θαλασσινό
εμπόριο με απομακρυσμένους λαούς. Η ναυτική κυριαρχία των Αθηναίων
με τις πολεμικές τριήρεις τους (Πλοία με 3 σειρές κουπιών και
προεξέχων μεταλλικό έμβολο στην καρίνα) επέτρεψε να αντισταθούν
νικηφόρα στις κατακτητικές διαθέσεις των κατά πολύ υπεράριθμων
Περσών στους Ελληνοπερσικούς πολέμους. Με την βοήθεια των πλοίων
αναπτύχθηκαν αποικίες σε όλο τον γνωστό αρχαίο κόσμο.
Ταυτόχρονα
με την τεράστια εξέλιξη της ναυτιλίας ο Ελληνας από πολύ νωρίς
ανακάλυψε τον τεράστιο πλούτο του βυθού της θάλασσας και κατά
συνέπεια το ψάρεμα και η ελεύθερη κατάδυση πήραν μεγάλη ανάπτυξη.
Οι ελεύθεροι δύτες του αρχαίου κόσμου δεν χρησιμοποιήθηκαν όμως
μόνο για τις ανάγκες της αλιείας, αλλά και για πολεμικούς σκοπούς
καθιστόντας τους δύτες της εποχής εκείνης πολύτιμα στελέχη των
πολεμικών πλοίων. Οι περισσότερες αναφορές που υπάρχουν και σωζονται
μέχρι σήμερα, είναι από τα πολεμικά κατωρθώματα εκείνων των δυτών.Κατά
την συνήθεια των χρόνων εκείνων κάθε τι που ξεπερνούσε τις ανθρώπινες
δυνατότητες θεοποιόταν καί η μυθολογία αποκτούσε ακόμα ένα προταγωνιστή.
Πέραν του Ποσειδώνα Θεού της Θάλασσας κατ' εξοχήν δυνάστη κάθε
ναυτικού, η μυθολογία αναφέρει τα εκπληκτικά καταδυτικά κατωρθώματα
του ΓΛΑΥΚΟΥ

Εκεί ο Ωκεανός και η Τηθύα παρέλαβαν τον Γλαύκο και τον μετέτρεψαν για πάντα σε θαλασσινή θεότητα. Κατά διάφορες άλλες εκδοχές ο Γλαύκος μετατράπηκε σε θαλάσσια θεότητα από τους Θεούς όταν εκείνος πήδηξε στην θάλασσα και χάθηκε στα βάθη της από απελπισία που οι Θεοί τον έκαναν αθάνατο χωρίς να του χαρίσουν και αιώνια νιάτα, ή επίσης ότι χάθηκε στα βάθη της θάλασσας επειδή δεν μπόρεσε να αποδείξει στους συντρόφους του ότι μιά πηγή του τόπου τους έκανε τον άνθρωπο αθάνατο. Τέλος από αγάπη για τον Μελικέρτη που πρίν τον Γλαυκο είχε αλλάξει την ανθρώπινη φύση του πηδώντας στο νερό, και είχε γίνει ο Θαλασσινός θεός Παλαίμων.
ΣΚΥΛΛΙΣ
και ΥΔΝΑ
Στον Ηρόδοτο αναφέρεται ως Σκυλλίης Σκιωναίος (από την Σκιώνα της Χαλκιδικής) )"Δύτης των τότε ανθρώπων άριστος".για τον οποίο αναφέρει ότι καταδύθηκε και στα πιό βαθειά μέρη της θάλασσας.Αυτός δίδαξε την τέχνη των καταδύσεων στην κόρη του Υδνα. Ο Σκυλλίας στην αρχή βρισκόταν σύμμαχος των Περσών και ακολουθήσε τα πλοία τους στην εκστρατεία κατά της Ελλάδας. Μετά το ναυάγιο των Περσικών πλοίων στις ακτές του Πηλίου, έσωσε ώς δύτης πολλά βυθισμένα πολύτιμα αντικείμενα του Περσικού στόλου κράτησε όμως για τον εαυτό του μερικά από τα πιό πολύτμα.Επεσε έτσι σε δυσμένεια και αναγκάστηκε να ξεφύγει από τους Πέρσες κρυφά, κολυμπώντας την απόσταση που χώριζε τον περσικό με τον Ελληνικό στόλο και η οποία ήταν 80 Στάδια (περ. 15 χιλ) με συνεχείς καταδύσεις.Με την βοήθεια της κόρης του επέτυχαν την καταστροφή του Περσικού στόλου όταν εκμεταλλευόμενοι μία θαλασσοταραχή πλησίασαν κρυφά τα Περσικά πλοία και με συνεχείς καταδύσεις απέκοψαν τις άγκυρες και τις ασφάλειες των Πρεσικών πλοίων. Οι Αμφικτύονες προς τιμήν τους έστησαν τους αδριάντες τους στους Δελφούς. Ο μεν αδριάς της Υδνας αφαιρέθηκε από εκεί από τον Νέρωνα και μεταφέρθηκε στην Ρώμη ενώ ο Αδριάς του Σκυλλία υπήρχε εκεί μέχρι το 170 μ/χ.
Σημαντικό
είναι ότ,ι στην Περιγραφή του Ηροδότου, κατά την αναφορά του για
την Υδνα, γίνεται αναφορά στό γεγονός ότ,ι στην Αρχαιότητα επιτρεπόταν
η κατάδυση μόνο σε ΠΑΡΘΕΝΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ.
Αναφορές
για την δράση δυτών για πολεμικούς σκοπούς χωρίς να αναφέρονται
σε συγγεκριμένους Δύτες υπάρχει τόσο στον Οηρο "Ιλιάδα -Ραψωδία
Π, στίχοι 733-750" ("αλήθεια έχουν στις τάξεις τους
κ' οι Τρώες τόσο επιδέξειους δύτες"), όσο και στον Θουκιδίδη
"Σικελικά 7ο βιβλίο Κεφ.25" όπου αναφερόμενες στην πολιορκια
των Συρακουσών από τους Αθηναίους περιγράφει τον τρόπο και τις
προσπάθειες των Αθηναίων δυτών να καταστρέψουν τα υποβρύχια αμυντικά
φράγματα του λιμανιού.

Στον Αριστοτέλη
υπάρχουν σαφής αναφορές τόσο στην σπαγγαλιεία με την χρήση ελεύθερων
δυτών, αλλά ακόμα και αναφορές για ειδικά όργανα που είχαν ανακαλύψει
οι δύτες της εποχής για να παραμένουν περισσότερο χρόνο στην Θάλασσα.
Επίσης αναφέρεται τόσο στον Πλούταρχο όσο και στον Οππιανό ένα
σύστημα που ανακάλυψαν οι δύτες της εποχής για να φωτίζουν το
βυθό στα μεγάλα βάθη που ψάρευαν. (εξ επαγωγής συμπέρασμα , δίοτι
διαφορετικά δεν θα χροιαζόταν φώς σε μικρά βάθη). Οι δύτες κρατούσαν
στο στόμα τους κατά την διάρκεια της κατάδυσης το λεγόμενο "λευκό
άλειφαρ" το οποίο έφτυναν μόλις έφταναν στον βυθό. Η άγνωστη
αυτή ουσία προφανώς σε χημική αντίδραση με το νερό φωσφόριζε,
επιτρέποντας στούς δύτες να βλέπουν στα βάθη εκείνα.
Η χρήση
δυτών για καθεαυτού στρατιωτικές επιχειρήσεις αναφέρεται και κατά
την διάρκεια της Μάχης των θερμοπυλών, όταν ο Λεωνίδας απέστειλε
ειδικό σώμα δυτών να απαγάγουν τον Ξέρξη από την σκηνή του, εφ'
όσον δια θαλάσσης ήταν η μοναδική πρόσβαση στο στρατόπεδο των
Περσών. Αν και η επιχείρηση επέτυχε ο Ξερξης δεν απήχθη καθ' όσον
δεν βρισκόταν στην σκηνή του εκείνο το βράδυ.
Η παράδοση των σφουγγαράδωνμε τα απίστευτα κατορθωματά τους επεκτάθηκε σε πολλά Ελληνικά νησιά με κύριους όμως εκπρόσωπους την Κάλυμνο και την Σύμη
Η παράδοσις αναφέρει χωρίς να είναι πλήεως εξακριβωμένο , ότι ο μέγας Αλέξανδρος καταδύθηκε με την βοήθεια μιάς γυάλινης καμπάνας και παρέμεινε για αρκετή ώρα στο Βυθό.
Η πρώτη
εξακριβωμένη κατάδυση με αυτόνομη αναπνευστική συσκευή έγινε το
1863 στην Σύμη από μία γυναίκα την Ευγενία Μαστορίδη , σύζυγο
του Φώτη Μαστορίδη. Εκείνος γνωστός σφουγγαράς έφερε το πρώτο
σκάφανδρο στην Ελλάδα. Στην απροθυμία των συμπατριωτών του να
πεισθούν για την χρησιμότητα της συσκευής του ο Φώτης Μαστορίδης
έντυσε την εγγυο τότε συζυγό του με το "φόρεμα" όπως
αργότερα επικράτησε να ονομάζεται και την κατέβασε στα ανοιχτά
του λιμανιού της Σύμης.
Η επέκταση
της χρήσης των σκαφάνδρων έφερε πλούτη στα δύο αυτά νησιά αλλά
μαζί και την τρομερή και άγνωστο ως τότε ΝΟΣΟ ΤΩΝ ΔΥΤΩΝ.Ακόμα
και σήμερα μπορεί να δεί κανένας στην Κάλυμνο τους "μηχανικούς"
, όπως αποκαλέστηκαν οι δύτες με σκάφανδρο, χτυπημένους , παράλυτους
από την καταραμένη νόσο.

Ιδιαίτερη
προσοχή πρέπει να δοθεί στην ιστορία του ΣΤΑΘΗ ΧΑΤΖΗ του πρώτου
ανθρώπου ιστορικά κατεγραμμένου που κατέβηκε με Ελεύθερη κατάδυση
σε βάθος άνω των 80 μέτρων. Ο Χατζής γνωστός δύτης της Σύμης κλίθηκε
από τον καπετάνιο του ιταλικού Θωρηκτού "R.Margherita"
να ανασύρει την χαμένη άγκυρα του πλοίου στον όρμο πηγάδια της
Καρπάθου. Στις 16 Ιουλίου του 1913 παρουσία ολόκληρου του πληρώματος
του θωρηκτού ο Στάθης Χατζής πραγματοποίησε μία απίστευτη κατάδυση
σε βάθος 88 μέτρων κρατώντας μία πέτρα στα χέρια του που τον παρέσυρε
γρήγορα στον βυθό του όρμου. Οταν κατάφερε στο σκοτάδι της αβύσσου
να εντοπίσει την άγκυρα έδεσε στην χονδρή αλυσίδα της ένα σύρμα
που είχε περασμένο στην μέση του. Η όλη επιχείριση διάρκεσε 3
λεπτα και 58 δευτερόλεπτα , όπως χρονομέτρησε ο γιατρός του Ιταλικού
θωρηκτού.Ο Στάθης Χατζής με τα τρύπια από παλαιό καταδυτικό ατύχημα
τύμπανα των αυτιών του μάταια προσπαθούσε να εξηγήσει στους γιατρούς
που τον εξέτασαν κατόπιν, ότι μόνο κάτω από το νερό μπορούσε να
κρατήσει αποτελεσματικά την αναπνοή του για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Η απίθανη αυτή κατάδυση του Στάθη Χατζή καταγράφηκε στο ημερολόγιο
του θωρηκτού.Η ιστορία του Χατζή έγινε παγκόσμια γνωστή χάριν
της προσπάθεια 2 ανθρώπων του σύγχρονου απνεϊσα Ζάκ Μαγιόλ και
ενός πρώην ναύτη του Θωρηκτού που το 1950 έφτασε σε υφηλά κλιμάκια
του υπυργείου Ναυτιλίας της Ιταλίας.
(Βιβλιογραφία:
ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΩΝ ΚΑΙ ΔΑΙΜΟΝΩΝ / Ο ΚΑΤΑΚΤΗΤΗΣ ΤΟΥ ΑΠΕΡΑΝΤΟΥ ΓΑΛΑΖΙΟΥ
-Γ.Δετοράκη) Τεκμηρίωση:Παυσανίας 9,22,6-7 / Αθηναίος 7,296-297
/ Φιλόστρατος, Εικόνες 2 / Σχόλια στον Πλάτωνα / ΟΙ ΒΑΡΒΑΡΟΙ Κ.Πλεύρης.)